Okulizacja

Okulizacja jest najczęściej stosowanym sposobem szczepienia. Rozpowszechnienie swe zawdzięcza przede wszystkim temu, że jest szybka i wygodna, wymaga stosunkowo najmniejszego nakładu pracy i zużycia materiałów (zwłaszcza zrazów), przypada głównie na okres letni, gdy mamy mniejsze nasilenie innych prac szkółkarskich, oraz że można ją wykonywać zazwyczaj w ciągu całego lata. Okulizacja, w odróżnieniu od innych rodzajów szczepienia, polega na tym, że do podkładki przymocowujemy tylko jeden pączek z małym kawałkiem kory (tarczką) umieszczając go pod korą podkładki. Pączek taki nazywamy popularnie ?oczkiem? i stąd pochodzi druga nazwa tego rodzaju szczepienia ? oczkowanie. Na powodzenie okulizacji wpływa wiele czynników, a więc ?sympatia? obu komponentów, stan fizjologiczny i faza rozwojowa podkładki i zraza, przebieg pogody oraz pora i technika okulizacji. Aby zrośnięcie było dobre, komórki miazgi twórczej podkładki i zraza muszą się ze sobą stykać. W pobliżu miazgi dookoła zranionych powierzchni wytwarza się kalus. W chwili zapełnienia wolnych przestrzeni pomiędzy tarczką wstawionego oczka i odchyloną korą podkładki z jednej, a tarczką i drewnem podkładki z drugiej strony dalszy podział komórek kalusa zostaje przerwany pod wpływem zewnętrznego ciśnienia, spowodowanego przez wiązadło. Komórki kalusa zaczynają się różnicować, wytwarzają się wiązki łykodrzewne, wskutek czego uzyskujemy połączenie tkanek przewodzących pąka z elementami przewodzącymi podkładki. Zaszczepiony pąk uzyskawszy dopływ substancji pokarmowych rozwija się w pęd albo na wiosnę następnego roku, albo jeszcze w sezonie okulizacji, co zależy od tego, jakim oczkiem (śpiące lub żywe) szczepimy, a niekiedy również od przebiegu pogody.

Przygotowanie zrazów

Przy cięciu pędów na zrazy należy przestrzegać następujących praktycznych wskazówek. Pęd na zraz powinien być zdrowy, dobrze rozwinięty, nie można jednak używać tzw. pędów świętojańskich. Zrazy tniemy z tych części krzewu czy korony drzewa matecznego, które były dobrze nasłonecznione. Nie należy używać na zrazy pędów z miejsc zacienionych. Do oczkowania używamy na zrazy tegorocznych pędów, które jeszcze niecałkowicie zakończyły swój wzrost i dopiero zaczynają drewnieć. Praktycznie poznaje się to po tym, że pęd po silnym zgięciu go łamie się (u róż łatwo odłamują się kolce). Pęd, który pozwala się silnie wygiąć i nie pęka, jest jeszcze za mało zdrewniały i nie nadaje się na zraz. Zrazy do zimowego i wiosennego szczepienia tniemy przeważnie późną jesienią. Ścięte pędy wiążemy w pęczki, etykietujemy i dołujemy w piasku bądź w odpowiednim pomieszczeniu (szopa do zimowania roślin lub piwnica), bądź też w ostateczności wprost na dworze. Temperatura w przechowalni powinna wahać się od 0°C do +4°C. Zrazy należy przechowywać dość sucho. Zbyt wilgotna atmosfera sprzyja przedwczesnemu nabrzmiewaniu pąków, zbyt sucha powoduje więdnięcie i usychanie pędów, co poznajemy po pomarszczonej korze. Z nadejściem wiosny należy aż do zakończenia szczepienia utrzymywać w pomieszczeniu niską temperaturę. Ilość przygotowanych zrazów musi być dostosowana do ilości podkładek z takim wyliczeniem, aby mieć zawsze dostatecznie dużą nadwyżkę przewidzianą na konieczne poprawki.

Wybór zrazów

Aby szkółka miała zapewnione dobre zrazy, musi mieć odpowiedni materiał mateczny. Na mateczne wybieramy tylko takie rośliny, które mają wszystkie cechy właściwe dla danej odmiany lub formy. W tym przypadku od szkółkarza wymaga się nie tylko dużej znajomości samej rośliny i jej cech charakterystycznych, ale także dużej spostrzegawczości. Doświadczony szkółkarz potrafi zaobserwować dodatnie cechy poszczególnych egzemplarzy, wynikające często ze zmienności osobniczej, i pobierając z takich roślin zrazy wprowadzić do produkcji rośliny o nowych, jeszcze bardziej wartościowych cechach. Przy wyborze na rośliny mateczne powinno się uwzględniać nie tylko cechy morfologiczne danych osobników, ale i ich wytrzymałość na mróz i na suszę, odporność na choroby itp. Zrazy do wczesnowiosennego szczepienia tniemy niekiedy tuż przed szczepieniem, musimy jednak uważać, aby nie więdły. Ten termin cięcia pędów na zrazy jest w naszych szkółkach dotychczas rzadko stosowany, i to tylko w przypadku buka i dębu. Zrazy z roślin zimozielonych (liściastych i iglastych) przygotowujemy zawsze tuż przed szczepieniem, trzeba jednak pamiętać o tym, aby zrazy brane do szczepienia nie były zwiędnięte. Może to mieć miejsce zwłaszcza wtedy, gdy nabywamy je z zewnątrz. W tym przypadku wstawiamy je na pewien czas do wody. Zrazy przemarznięte nie nadają się do szczepienia. Nie można o tym zapominać przygotowując zrazy wielu iglastych i liściastych roślin zimozielonych, wrażliwych na mróz.

Pora sadzenia podkładek

Bardzo duże znaczenie ma również pora sadzenia podkładek. W naszym klimacie większość szkółek powinna je sadzić jesienią. Tylko w okolicach o dużych wiosennych opadach można podkładki wysadzać również wiosną. Niekiedy ? co zależy od miejscowych warunków ? szkółkarze celowo wysadzają niektóre gatunki podkładek wiosną zamiast jesienią. Na przykład na glebach mocnych, żyznych, a jednocześnie dostatecznie wilgotnych, wielu szkółkarzy stosuje wiosenne sadzenie podkładek róż, sadzone bowiem jesienią rosną silnie i do czasu oczkowania ich szyjki korzeniowe za bardzo grubieją, co często utrudnia zakładanie ?oczek?. Niepożądany jest również zbyt silny wzrost ałyczy i antypki, gdyż tworzące się w nadmiarze kambium wypycha założony przy oczkowaniu pąk lub też ?zalewa? całą tarczkę okulizacyjną łącznie z pąkiem powodując niewybijanie pędu z założonego ?oczka?. Dla uzyskania dobrego wyniku szczepienia ważny jest nie tylko wybór odpowiedniej podkładki, ale także jej jakość. Na jakość podkładek musimy zwrócić uwagę jeszcze przed ich wysadzeniem na kwatery szkółkowe, co jest szczególnie ważne przy stosowaniu oczkowania u podstawy podkładki. Na podkładki wybieramy siewki l lub II wyboru, dobrze wyrośnięte, o prostym, odpowiedniej grubości przewodnim pędzie i dobrze wykształconym systemie korzeniowym. Zwłaszcza w szkółkach założonych na glebach słabszych, lżejszych, musimy wybierać na podkładki najlepsze i najsilniejsze siewki.

Szkółkarstwo sadownicze

W szkółkarstwie sadowniczym zagadnienie doboru podkładek, ich wartość i przydatność są stosunkowo bardzo dokładnie opracowane, w szkółkarstwie ozdobnym natomiast mamy jeszcze bardzo dużo do zrobienia, zwłaszcza jeśli chodzi o rośliny rozmnażane masowo przez szczepienie, jak róże lub lilaki. W wielu przypadkach opieramy się bezkrytycznie na doświadczeniach lub zaleceniach zagranicznych, otrzymując często opłakane wyniki. Przed polskimi szkółkarzami stoi ważne zadanie wyselekcjonowania dla wielu roślin ozdobnych podkładek odpowiednich dla naszych warunków klimatycznych i odznaczających się wszystkimi pożądanymi cechami. jako podkładki do szczepienia w szkółkarstwie ozdobnym stosujemy przeważnie siewki. Czasami szczepimy na sadzonkach ukorzenionych, a niekiedy również na sadzonkach nie ukorzenionych, np. w wielu szkółkach stosuje się szczepienie winobluszczu trójklapowego Yeitcha na nie ukorzenionej sadzonce zdrewniałej winobluszczu pięciolistkowe-go. Dla rozmnażania niektórych roślin przez szczepienie używamy jako podkładki kawałka korzenia odpowiednio dobranej rośliny. W ten sposób szczepimy odmiany piwonii drzewiastej na korzeniu piwonii chińskiej, niektóre gatunki ajlantu ? na korzeniu ajlantu gruczołkowatego, a na kawałku korzenia surmii jajo listnej szczepimy jej odmiany, a także inne gatunki.

szkolkarstwo arty przyroda formy produkowanych roslin normy jakosciowe lokalizacja szkolki uksztaltowanie terenu gleba i podglebie h 2 arty przyroda h 2 najlepsza gleba gleby piaszczyste prochnica woda w glebie blizsze poznanie terenu h 3 arty przyroda h 3 dzielenie powierzchni kwatery drogi ogrodzenie zywoploty h 4 arty przyroda h 4 przeswietlenie zywoplotu inspekty produkcja szklarnie rury w szklarni h 5 arty przyroda h 5 rosliny wegetatywne nawozy mineralne planowanie plodozmianow zmianowanie a okres produkcji roslin kolejnosc roslin h 6 arty przyroda h 6 przyrodnicze podstawy zmianowania pomieszczenia socjalne pakownia szopa do zimowania warsztaty h 7 arty przyroda h 7 pomieszczenia gospodarcze pomieszczenia mieszkalne wielkosc i usytuowanie osrodka pielniki brony talerzowe h 8 arty przyroda h 8 glebogryzarka mechanizacja pracy zraszacze zrodlo wody urzadzenia nawadniajace h 9 arty przyroda h 9 technika rozmnazania pielegnowanie siewek drzew wykopanie siewek wykopywanie sortowanie i dolowanie technika pikowania h 10 arty przyroda h 10 pikowanie siewek oslanianie powierzchni gleby siew iglastych do gruntu duze nasiona sposoby siewu nasion h 11 arty przyroda h 11 siew jesienny pora siewu postepowanie z nasionami przed siewem przesuszenie przechowywanie nasion h 12 arty przyroda h 12 oczyszczanie czyszczenie i dosuszanie nasion sila kielkowania azot i potas prace pielegnacyjne h 13 arty przyroda h 13 pedy u iglastych mlode rosliny w kwaterach sadzenie pod sznur przygotowanie roslin do sadzenia pora sadzenia h 14 arty przyroda h 14 nawozenie obornikiem wiezba sadzenia plan sadzenia szczepienie zima w szklarni szczepienie w szklarni h 15 arty przyroda h 15 szczepienie w korzen szczepienie przez stosowanie technika okulizacji przed okulizacja przebieg pogody h 16 arty przyroda h 16 okulizacja przygotowanie zrazow wybor zrazow pora sadzenia podkladek szkolkarstwo sadownicze h 17 arty przyroda h 17 rozmnazanie drzew i krzewow lisciastych wysadzanie przygotowywanie sadzonek pora przygotowywania pedow sadzonka zdrewniala h 18 arty przyroda h 18 puder chemia organiczna substancje wzrostowe proces wzrostu zdolnosc ukorzeniania sie sadzonek h 19 arty przyroda h 19 odklad powietrzny rozmnazanie przez odklady kopczykowanie pedow zmniejszenie rozstawy kopczykowanie w duzych ilosciach h 20 arty przyroda h 20 obsypane pedy rozmnazanie przez kopczykowanie rozmnazanie przez podzial i odrosty rosliny mateczne sadzonki korzeniowe